Texnologiya transferinin dili, sadə sözlərlə

Avrasiya Patent Təşkilatına verilən bir müraciətlə alınan patent. Bu patent təşkilatın bütün üzv dövlətlərində qüvvədə olur.

Nümunə: Bakıda yaradılmış sensor üçün əvvəlcə Azərbaycanda müraciət edilir, sonra ilkinlik saxlanılmaqla Avrasiya müraciəti verilir.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 1 və 26.2-ci maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:PCT müraciəti,İlkinlik

Universitet və şirkətin bir layihə üzərində birlikdə işlədiyi tədqiqat. Kimin nə qoyduğu və nəticənin kimə məxsus olacağı müqavilədə əvvəlcədən yazılır.

Bax:Sifarişli tədqiqat

Şirkətin işçilərinə opsion və ya ödənişsiz pay verən plan. Pay adətən tədricən, müəyyən müddət işlədikdən və ya hədəfə çatdıqdan sonra verilir.

Nümunə: Startap ilk mühəndisinə 4 il ərzində tədricən açılan 2 faiz pay təklif edir.

Qanun: Mülki Məcəllə, 404-5-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Vestinq,Opsion müqaviləsi

İnsan zəkasının yaratdığı və qanunla qorunan nəticələr: ixtira, faydalı model, sənaye nümunəsi, proqram təminatı, nou-hau, əmtəə nişanı. Onları satmaq, lisenziya ilə vermək və ya şirkətə qoymaq olar.

Bax:Patent,Müəlliflik hüququ,Nou-hau

Azərbaycanda patent müraciətlərini qəbul edən, ekspertiza aparan və patent verən dövlət qurumu. Lisenziya və hüquq ötürmə müqavilələri də burada qeydiyyata alınır.

Nümunə: Rəsmi saytı: copat.gov.az.

Bax:Patent,Lisenziya

Məhsulu və ya xidməti başqalarından fərqləndirən ad, loqo və ya işarə. Qeydiyyat 10 il qüvvədə olur və hər dəfə 10 il uzadıla bilər.

Nümunə: Spin-off şirkət məhsulunun adını bazara çıxmazdan əvvəl qeydiyyatdan keçirir.

Qanun: «Əmtəə nişanları və coğrafi göstəricilər haqqında» Qanun, 21-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Qurğuya aid texniki həll üçün daha sadə qoruma. Yenilik və sənayedə tətbiq tələb olunur, ixtira səviyyəsi tələb olunmur. 10 il qüvvədə olur.

Nümunə: Yük maşınının qoşqusuna mövcud hissələrdən yığılmış yeni bərkidici.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 8.1 və 10.2-ci maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Patent,İxtira səviyyəsi

Lisenziya və ya satışdan gələn pulun ixtiraçı, qurum və digər tərəflər arasında necə bölünəcəyi qaydası. Xidməti ixtirada bu qayda müqavilədə yazılmalıdır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 13.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Royalti,Xidməti ixtira

Müraciətdən əvvəlki dövr. Bu dövrdə müəllifin özü ixtiranı açıqlayıbsa, Azərbaycanda yenilik itmir. İxtira və faydalı model üçün 12 ay, sənaye nümunəsi üçün 6 aydır. Başqa ölkələrdə belə güzəşt olmaya bilər.

Nümunə: Konfransda məruzə etdiniz. Azərbaycanda 12 ay ərzində hələ müraciət edə bilərsiniz, amma bəzi ölkələrdə bu yol artıq bağlana bilər.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 7.5, 8.4 və 9.4-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Yenilik,İlkinlik

İnvestor və ya alıcının sövdələşmədən əvvəl apardığı yoxlama. Patentlərin kimə məxsus olduğu, müqavilələr, texnologiyanın həqiqətən işləyib-işləmədiyi yoxlanılır.

Nümunə: Lisenziya almazdan əvvəl şirkət patentin qüvvədə olduğunu və bütün müəlliflərin razı olduğunu yoxlayır.

Bax:Lisenziya,Vençur fondu

Patentin və ya patent müraciətinin sahibliyinin başqasına tam və ya qismən keçirilməsi. Lisenziyadan fərqi budur ki, sahib dəyişir. Ötürmə Agentlikdə qeydiyyata alınır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 17.1 və 17.3-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Lisenziya

İşçinin iş vəzifəsi üzrə yaratdığı əsər: proqram kodu, sənəd, dizayn. Müəllif işçidir, amma müqavilədə başqa şərt yoxdursa, ondan istifadə üçün müstəsna hüquq işəgötürənə məxsusdur.

Nümunə: Şirkətdə iş vaxtı yazdığınız mobil tətbiqin kodu.

Qanun: «Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında» Qanun, 13-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Müəlliflik hüququ,Xidməti ixtira

İşçinin iş vəzifəsi üzrə və ya işəgötürənin yazılı tapşırığı ilə yaratdığı ixtira. Müqavilədə başqa şərt yoxdursa, patent almaq hüququ işəgötürənə məxsusdur. Royaltidən patent xərcləri çıxıldıqdan sonra qalanın azı 50 faizi müəllifə ödənilir.

Nümunə: Universitetin laboratoriyasında, qrant layihəsi çərçivəsində hazırlanmış yeni katalizator.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 13.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:İxtira bildirişi,Gəlir bölgüsü,Royalti

Patent almaq üçün Agentliyə verilən sənədlər toplusu: ərizə, ixtiranın təsviri, düstur, çertyojlar və referat. Ərizə Azərbaycan dilində olmalıdır, qalan hissələr başqa dildə də verilə bilər.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 27.3 və 27.7-ci maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Patent,İlkin ekspertiza

Məhsula və ya üsula aid yeni texniki həll. Patent almaq üçün yeni olmalı, mütəxəssis üçün açıq-aşkar olmamalı və sənayedə tətbiq oluna bilməlidir. Kəşflər, riyazi metodlar və kompüter proqramları özlüyündə ixtira sayılmır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 7.1 və 7.8-ci maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Patent,Yenilik,İxtira səviyyəsi

İxtiranın nə olduğunu, kimin yaratdığını və harada açıqlandığını yazan qısa məxfi sənəd. Xidməti ixtiranı yaratdıqdan sonra 1 ay ərzində işəgötürənə yazılı bildirmək lazımdır. İşəgötürən 3 ay cavab verməzsə, hüquq işçiyə keçir.

Nümunə: Laboratoriya rəhbəri yeni sensor sxemini TTO-ya bildirir, məqaləni isə müraciətdən sonraya saxlayır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 13.3 və 13.4-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Xidməti ixtira,Güzəşt müddəti

Həllin sahə mütəxəssisi üçün açıq-aşkar olmaması. Mövcud bilikləri sadəcə birləşdirmək adətən kifayət etmir. Bu şərt ixtira üçün var, faydalı model üçün yoxdur.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 7-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:İxtira,Faydalı model

Agentliyin müraciət sənədlərinin tam və düzgün olduğunu yoxlaması. Haqq ödənildikdən sonra 1 ay ərzində aparılır. İxtiranın yeniliyi burada yoxlanılmır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 29.1-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Mahiyyətcə ekspertiza,İddia sənədi

İlk müraciətin tarixi. Bu tarixdən sonra 12 ay ərzində başqa ölkələrdə müraciət etsəniz, onlar da ilk tarixinizi əsas götürür. Sənaye nümunəsi üçün müddət 6 aydır.

Nümunə: Mart ayında Bakıda müraciət etdiniz. Növbəti ilin martınadək PCT müraciəti eyni tarixlə verilə bilər.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 28.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:PCT müraciəti,Avrasiya patenti

Tədqiqat və təcrübə-konstruktor işlərinin nəticəsi əsasında yeni və ya təkmilləşdirilmiş məhsul, xidmət və ya texnoloji proses yaratmaq. «Startap» şəhadətnaməsinin vergi güzəşti məhz bu fəaliyyətdən gələn gəlirə aiddir.

Qanun: Vergi Məcəlləsi, 13.2.77-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:«Startap» şəhadətnaməsi

Kommersiya dəyəri olan və sahibinin məxfi saxladığı məlumat. Məlumat üç şərtlə qorunur: dəyəri var, sahibi məxfilik tədbirləri görür, ona sərbəst çıxış məhdudlaşdırılıb.

Qanun: «Kommersiya sirri haqqında» Qanun, 3-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Nou-hau,Məxfilik razılaşması

Elmi nəticənin bazarda istifadə olunan məhsula, xidmətə və ya gəlirə çevrilməsi. Bunun üç əsas yolu var: lisenziya, sifarişli tədqiqat və yeni şirkət.

Bax:Lisenziya,Spin-off şirkət,Texnologiya transferi

İdeyanın əsas iddiasının ilk dəfə sınaqla yoxlanılması. «Bu, prinsipcə işləyirmi?» sualına cavab verir. Adətən TRL 3 səviyyəsinə uyğun gəlir.

Nümunə: Yeni örtüyün tozu daha az saxladığı kiçik şüşə nümunəsində ölçülür.

Bax:TRL,Prototip

Startapa verilən borc. Müddət çatanda və ya böyük investisiya raundunda geri qaytarılmır, şirkət payına çevrilir. Müqavilədə qiymətləndirmənin yuxarı həddi və ya endirim olmalıdır.

Qanun: Mülki Məcəllə, 404-3-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:SAFE,Vençur fondu

Patent sahibi istifadə icazəsini verir, amma bütün hüquqlarını saxlayır və eyni texnologiyanı başqalarına da lisenziya ilə verə bilər. Müəllif müqaviləsində başqa şərt yazılmayıbsa, verilən hüquqlar qeyri-müstəsna sayılır.

Nümunə: Proqram kitabxanası üç fərqli logistika şirkətinə eyni vaxtda lisenziya ilə verilir.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 19.3-cü maddə; «Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında» Qanun, 30.4-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Müstəsna lisenziya,Lisenziya

Patentin qüvvədə olduğu dövr. Müraciət tarixindən hesablanır: ixtira üçün 20 il, faydalı model üçün 10 il, sənaye nümunəsi üçün 10 il. Sənaye nümunəsi üçün 5 ilədək uzatmaq olar.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 10.2-10.4-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Patent

Tədqiqat və ya innovasiya layihəsi üçün qaytarılmayan maliyyə. Adətən müsabiqə ilə verilir. Qrant müqaviləsində nəticələrin kimə məxsus olacağını ayrıca yoxlayın.

Nümunə: Azərbaycan Elm Fondu tədqiqat layihələri üçün müsabiqələr keçirir.

Bax:Birgə tədqiqat

Lisenziya verən tərəf, yəni patentin və ya digər hüququn sahibi.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 19.1-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Lisenziat,Lisenziya

Lisenziya alan tərəf. Texnologiyadan müqavilədə yazılan həcmdə, müddətdə və ərazidə istifadə edə bilər.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 19.1-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Lisenziar,Lisenziya

Patent və ya digər hüququn sahibinin başqasına müqavilə ilə verdiyi istifadə icazəsi. Hüququn özü sahibində qalır. Patent üzrə lisenziya müqaviləsi Əqli Mülkiyyət Agentliyində qeydiyyata alınır.

Nümunə: Universitet patentini satmır, bir şirkətə 10 il istifadə icazəsi verir və hər satışdan royalti alır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 19.1-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Müstəsna lisenziya,Qeyri-müstəsna lisenziya,Royalti,Sublisenziya

Agentliyin ixtiranın həqiqətən yeni olub-olmadığını və patent şərtlərinə cavab verib-vermədiyini yoxlaması. İxtira üçün müraciətdən sonra 18 ay ərzində ayrıca tələb edilir. Tələb edilməsə, yeniliyə görə məsuliyyət iddiaçının üzərində qalır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 29.10 və 30.4-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:İlkin ekspertiza,Yenilik

Nümunə, hüceyrə xətti, kimyəvi maddə və ya verilənlər bazası kimi tədqiqat materialını başqa laboratoriyaya verərkən bağlanan müqavilə. Materialdan necə istifadə ediləcəyini və nəticələrin kimə məxsus olacağını yazır.

Bax:Məxfilik razılaşması,Birgə tədqiqat

Məhkəmənin patent sahibinin razılığı olmadan verdiyi lisenziya. Patent verildikdən sonra 3 il ərzində ixtiradan üzrsüz səbəblə istifadə edilmirsə və sahib lisenziya verməkdən imtina edirsə, istənilən şəxs məhkəməyə müraciət edə bilər.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 20.1-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Lisenziya

Tərəflərin danışıqlarda öyrəndikləri məlumatı açıqlamamaq barədə yazılı öhdəliyi. Kommersiya sirri rejiminin əsas şərtidir. Ətraflı texniki danışıqlardan əvvəl imzalanır.

Nümunə: Şirkət texnologiyanın çertyojlarını görməzdən əvvəl NDA imzalayır.

Qanun: «Kommersiya sirri haqqında» Qanun, 6.4 və 7.1-ci maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Kommersiya sirri,Nou-hau

Startapa erkən mərhələdə öz şəxsi pulunu qoyan fərd. Çox vaxt pulla yanaşı təcrübə və tanışlıqları ilə də kömək edir.

Bax:Vençur fondu,SAFE

Əsəri, o cümlədən proqram kodunu və məlumat bazalarını qoruyan hüquq. Əsər yaradılan anda yaranır, qeydiyyat tələb olunmur. İdeyanı yox, onun ifadəsini qoruyur. Müəllifin ömrü boyu və ölümündən sonra 70 il qüvvədə olur.

Nümunə: Yazdığınız marşrut planlaşdırma proqramının kodu müəlliflik hüququ ilə qorunur, alqoritmin ideyası isə qorunmur.

Qanun: «Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında» Qanun, 5.1, 5.3, 6.2 və 25.1-ci maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Xidməti əsər,Patent

Razılaşdırılmış həcmdə istifadə hüququ yalnız bir lisenziata verilir. Həmin həcmdə patent sahibi başqasına lisenziya verə bilməz.

Nümunə: Şirkət texnologiyadan Azərbaycanda nəqliyyat sahəsində yalnız özü istifadə etmək hüququ alır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 19.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Qeyri-müstəsna lisenziya,Sublisenziya

Patentlə qorunmayan, məxfi saxlanılan dəyərli texniki bilik: resept, parametr, üsul, təcrübə. Qeydiyyatsız qorunur, amma yalnız məxfi qaldıqca.

Nümunə: Örtüyün hansı temperaturda və neçə dəqiqə qurudulduğu.

Qanun: «Kommersiya sirri haqqında» Qanun, 2.0.2 və 12.2.4-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Kommersiya sirri,Məxfilik razılaşması

Şirkətə müəyyən müddət ərzində texnologiyanı öyrənmək və sonra razılaşdırılmış şərtlərlə lisenziya almaq hüququ verən müqavilə. Bu müddətdə texnologiya başqasına təklif edilmir.

Nümunə: Şirkət 6 ay ərzində prototipi öz anbarında sınayır, sonra lisenziya alıb-almamağa qərar verir.

Bax:Lisenziya,Müstəsna lisenziya

İxtira, faydalı model və ya sənaye nümunəsi üçün dövlətin verdiyi sənəd. Sahibinə müəyyən müddət başqalarının həmin həlli onun icazəsi olmadan istehsal etməsini, satmasını və idxal etməsini qadağan etmək hüququ verir.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 14.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:İxtira,Faydalı model,Sənaye nümunəsi,Qorunma müddəti

İxtiraya oxşar həllərin əvvəlki patentlərdə və məqalələrdə axtarılması. Müraciətdən əvvəl ixtiranın nə dərəcədə yeni olduğunu göstərir.

Bax:Yenilik,Patentə qabiliyyətlilik

Patent almaqda və patenti qüvvədə saxlamaqda kömək edən, Agentlikdə və məhkəmədə müştərini təmsil edən qeydiyyatlı mütəxəssis. Məsləhət verdiyi ixtiranın müəllifi ola bilməz. Rəsmi termin «patent vəkili» yox, «patent müvəkkili»dir.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 6.1 və 6.3-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:İddia sənədi,Patent

İxtiranın patent almaq şərtlərinə cavab verməsi: yenilik, ixtira səviyyəsi və sənayedə tətbiq oluna bilmə.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 7-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Yenilik,İxtira səviyyəsi,Patent axtarışı

Patent Əməkdaşlığı Müqaviləsi üzrə verilən bir beynəlxalq müraciət. Vahid «dünya patenti» yoxdur: PCT seçim üçün vaxt qazandırır, sonra patenti seçdiyiniz ölkələrdə ayrıca alırsınız. Azərbaycandan müraciəti Əqli Mülkiyyət Agentliyi qəbul edir.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 26.2 və 26.3-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:İlkinlik,Avrasiya patenti

Texnologiyanın necə işləyəcəyini göstərən ilk işlək nümunə. Son məhsul qədər dəqiq və ucuz olmaya bilər.

Bax:Konsepsiyanın sübutu,TRL

Lisenziatın texnologiyadan istifadəyə görə lisenziara müntəzəm ödədiyi haqq. Adətən satışın faizi və ya hər məhsul üçün sabit məbləğ kimi hesablanır.

Nümunə: Şirkət lisenziya ilə istehsal etdiyi hər sensordan satış qiymətinin 3 faizini universitetə ödəyir.

Qanun: Vergi Məcəlləsi, 13.2.23-cü maddə; Patent haqqında Qanun, 13.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Lisenziya,Gəlir bölgüsü

İnvestorun bu gün pul qoyub, payı gələcəkdə, növbəti investisiya raundunda aldığı müqavilə. Borc, faiz və qaytarma müddəti yaratmır. Yazılı bağlanır, notarial təsdiq tələb olunmur.

Qanun: Mülki Məcəllə, 404-4-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Konvertasiya edilən borc,Mələk investor

Məhsulun xarici görünüşünü qoruyan patent: forma, xətlər, rəng uyğunluğu. Yenilik və ya orijinallıq tələb olunur. 10 il qüvvədə olur, 5 ilədək uzadıla bilər.

Nümunə: Elektrik avtobusu üçün enerji doldurma məntəqəsinin yeni korpus dizaynı.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 9.1, 10.2 və 10.4-cü maddələr (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Patent,Faydalı model

Şirkətin pulunu ödədiyi və mövzusunu müəyyən etdiyi tədqiqat. Müqavilədə başqa şərt yoxdursa, nəticədə yaranan nou-hau sifarişçiyə məxsusdur.

Nümunə: Logistika şirkəti universitetdən yük maşınlarının yanacaq sərfini azaldan marşrut modelini sifariş edir.

Qanun: «Kommersiya sirri haqqında» Qanun, 15.1-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Birgə tədqiqat,Nou-hau

Universitet və ya institutun elmi nəticəsi əsasında yaradılan yeni şirkət. Adətən texnologiyanı qurumdan lisenziya ilə alır, qurum isə pay və ya royalti ala bilər. Elmi işçilər sahibkarlıqla məşğul ola bilər, təhsil müəssisələri isə şirkət yarada və ya şirkətdə iştirak edə bilər.

Qanun: «Elm haqqında» Qanun, 38.5-ci maddə; «Təhsil haqqında» Qanun, 41.3-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Startap,Lisenziya

Yeni məhsul və ya texnologiya ilə sürətlə böyüməyi hədəfləyən gənc şirkət. Qanunda startap, KOBİA-nın meyarlarına cavab verən və ondan «Startap» şəhadətnaməsi almış şəxsin innovativ fəaliyyətidir.

Qanun: Vergi Məcəlləsi, 13.2.80-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:«Startap» şəhadətnaməsi,Spin-off şirkət

KOBİA-nın meyarlara cavab verən mikro və kiçik sahibkarlara verdiyi sənəd. 3 il etibarlıdır. Bu müddətdə innovasiya fəaliyyətindən gələn gəlir şirkətlər üçün mənfəət vergisindən, fərdi sahibkarlar üçün gəlir vergisindən azaddır.

Qanun: Vergi Məcəlləsi, 106.1.23 və 102.1.31-ci maddələr; NK-nın 20 nömrəli qərarı, 3.11-ci bənd (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Startap,İnnovasiya fəaliyyəti

Lisenziatın aldığı hüquqdan başqasına icazə verməsi. Yalnız lisenziarın yazılı razılığı ilə mümkündür və qeydiyyata alınır.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 19.2-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Lisenziya,Müstəsna lisenziya

Texnologiyanı şirkətə təqdim edən bir səhifəlik qısa təsvir: hansı problemi həll edir, üstünlükləri, qorunma vəziyyəti, hazırlıq səviyyəsi və hansı əməkdaşlıq axtarılır. Məxfi təfərrüat yazılmır.

Bax:TRL,Kommersiyalaşdırma

Bilik və texnologiyanın yaradıldığı yerdən, adətən laboratoriyadan, onu istifadə edəcək şirkətə keçməsi. Qorunma, lisenziya, birgə tədqiqat və yeni şirkət bu prosesin əsas alətləridir.

Bax:Kommersiyalaşdırma,Lisenziya

Patentlənmiş həlldən elmi tədqiqat və eksperiment üçün istifadə patent pozuntusu sayılmır. Şərt budur ki, bu, böyük həcmdə istehsala gətirib çıxarmasın.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 23-cü maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Patent

Texnologiyanın bazara nə qədər yaxın olduğunu göstərən 1-9 şkalası. 1 ideya və müşahidə, 9 real istismarda işləyən məhsuldur. Hər səviyyənin izahı lüğətin «TRL nədir?» bölməsindədir.

Bax:Konsepsiyanın sübutu,Prototip

Bir çox investorun pulunu toplayıb yüksək riskli, sürətlə böyüyə bilən startaplara qoyan fond. Pul müqabilində şirkətdə pay alır və adətən bir neçə ildən sonra payını satmağı hədəfləyir.

Bax:Mələk investor,Hüquqi və texniki yoxlama

Payın və ya opsionun birdən yox, tədricən, müddət keçdikcə və ya hədəflərə çatdıqca verilməsi. Komandadan erkən gedən şəxs payın yalnız qazandığı hissəsini saxlayır.

Qanun: Mülki Məcəllə, 404-5-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:ESOP

İxtiranın müraciət tarixinə qədər dünyada heç yerdə açıqlanmamış olması. Məqalə, dissertasiya, sərgi və hətta internetdəki təqdimat yeniliyi poza bilər.

Nümunə: Konfrans tezisində sxemi dərc etmək ixtiranın yeniliyinə təsir edə bilər.

Qanun: Patent haqqında Qanun, 7-ci maddə (e-qanun.az, yeni pəncərədə açılır)

Bax:Güzəşt müddəti,Patent axtarışı